Een kaart voor je verjaardag
Aflevering: 48 dd. 22-3-2017 versie: 1.1
BOMEN MET BERT
DE VERHALEN
Anno    2017    krijg    je    soms    nog    wel    een kaartje    voor    je    verjaardag.    Dat    is    nooit een   kaart   met   een   route   van   de   weg   die   je in   je   persoonlijk   nieuwe   jaar   moet   gaan volgen.   Eerder   staat   er      een   bos   geurloze bloemen    op    of    een    champagnefles    met glas. Op   mijn   leeftijd   kun   je   ook   opgescheept worden   met   een   elektronisch   exemplaar. En    (niet    ver rassend)    toont    zo’n    kaartje evenmin    een    route.    Meestal    is    het    een animatie.   Van   zaken   die   je   niet   meer   tot   je mag   nemen.   C 2 H 5 OH   (weer   die   fles!)   of een   grote   taart   waar   wat   mee   gebeurt.   Of, ook    zeer    gebruikelijk:    die    bos    geur loze bloemen   weer.   Kortom,   je   wordt   er   eigen - lijk   niet   vrolijk   van….   Zouden   ouderen   zich daarom   vaak   uitspreken   tegen   (re-)   ani - matie? In   dit   jaar   (2017)   werd   ik   echter   verrast met   een   andere   kaart:   een   echte!   En   een oude.   Er   was   niets   doorgestokens   aan   en hij     is     helemaal     aangepast     aan     de ontvanger: een oude Dordtse! De   kaart   was   ingepakt   in   papier   dat   niet misstaan   had   om   een   doos   lego   of   nieuwe legpuzzel.    Amusante    afbeelding en    voor mijn kleinkinderen. Kijk dat houdt je jong! Toen   ik   de   kaart   uitgepakt   had,   bleek   hij achter   glas   te   zitten   (geen   relatie   met   geraniums)   en   een   afbeelding   van   een   oude   gravure   van   mijn   geboortestad   Dordrecht   te   zijn.   Van de   kaart   zijn   verschillende   versies   in   de   loop   der   eeuwen   verschenen.   Braun   en   Hogenberg   hebben   hem   in   1572   voor   het   eerst uitgebracht   en   het   stelt   mijn   geboortestad   voor   in   1570.   In   deze   aflevering   van   de   kroniek   zal   ik   enkele   details   bespreken,   waardoor duidelijk is hoe de kaart een beeld geeft van een moment uit de geschiedenis van de oude stad Dordrecht.
Wie waren Braun en Hogenberg? Frans    Hogenberg    en    zijn    zoon   Abraham zagen    het    rond    1570    in    Antwerpen    niet meer   zitten.   Ze   waren   hervormingsgezind en    vluchtten    naar    Keulen.    In    Antwerpen waren   zij   druk   geweest   met   het   maken   van kaarten   en   afbeeldingen   van   stadsge zich - ten   en   veldslagen.   Frans   was   niet   alleen tekenaar   en   kunstenaar,   maar   ook   graveur en    uitgever.    Hij    werkte    o.a.    voor    de    be - roem de uitgeverij Plantijn. In    Keulen    sticht    hij    een    cartografische drukkerij   en   samen   met   zijn   zoon   en   met de   kanunnik   (van   de   Dom   in   Keulen)   Georg Braun   brengen   zij   het   stadsgezichtenboek Civitates   Orbis Terrarum   (wereldsteden)   uit. Georg   was   cartograaf   en   leefde   van   1541 tot 1622. Kaarten en stadsgezichten.
Een   vroege   gravure   (ca   1570)   van   Hogenberg.   Staande   op   de   Zwijndrechtse   oever   zien   we   Dordrecht   liggen. Rondom   in   het   water!   Dat   is   evenwel   ontsproten   aan   de   fantasie   van   de   tekenaar.   Het   lijkt   er   op   dat   achter   het water   een   soort   heuvellandschap   is.   In   werkelijkheid   was   het   een   verzameling   gorzen   en   opwassen,   waaruit later diverse polders zullen worden bedijkt en zo het Eiland van Dordrecht gaan vormen.
Details van het stadsgezicht: De   Wolwevershaven   is   nog   niet   gegraven. De Groothoofdspoort staat helemaal links. Een   muur   langs   de   gehele   waterzijde   is een bescherming tegen vijand en water. De   molens   rechts   staan   buiten   de   stad,   bij de   Prinsenstraat,   waar   later   de   Kalkhaven zal   liggen.   Rechts   zien   we   de   Gevangen - poort   naast   de   ingang   van   de   Voor straats - haven   en   iets   rechts   van   de   bladvouw   de ingang   van   de   Nieuwe   Haven,   waar   later het Zwijndrechts Veer zal zijn.