Jacobus en de tuin (1861-1942)
Aflevering: 22 dd. 30-06-2008 versie: 1.2
BOMEN MET BERT
DE VERHALEN
Jacobus. We    zijn    hem    al    een    keer    tegen    gekomen:    Jacobus    van Donkelaar.   Hij   torent   op   de   foto   hiernaast   boven   iedereen   uit. Nu   waren   de   Van   Donkelaren   klein   van   stuk,   dus   een   beetje goede    voeding    en    frisse    buitenlucht    doet    wonderen.    Dat laatste   kreeg   hij   zeker:   hij   was   tuinman   en   later   tuinbaas   bij de familie Stoop. Aan de Singel. Tegenover “de Winkel”.  
Familie Jacobus   was   de   tweede   zoon   van   Jacobus   van   Donkelaar   en Geertruij   Bouman.   De   kleinzoon   van   Jan   van   Donkelaar   en Ida    Stam.    En    van    Simon    Bouman    en    Geertrui    de    Ko(c)k. Deze    grootouders    zijn    geboren    als    Napoleon    zijn    uniform aantrekt   en   als   de   Franse   tijd   in   de   Nederlanden   een   aanvang neemt. Jacobus    kwam    uit    een    gezin    van    in    totaal    7    kinderen, waarvan   er   4   in   leven   zijn   gebleven.   Drie   maal   heeft   men gepoogd   Simon   Bouman   te   vernoemen.   Drie   maal   overleed de zoon Simon… Jacobus    had    nog    twee    zusters:    Ida    van    Donkelaar    en Geertruy   van   Donkelaar.   Geertrui   is   ook   al   zo’n   “besmette” naam. Kijk   maar   in   de   aflevering   over   het   prieel   om   alle   smoelen   bij de namen te kunnen voegen.
Een vrij hechte familieband Mijn   moeder   zit   op   de   bovenstaande   foto keurig   in   het   midden!   Naast   haar   zitten twee   kleinkinderen   van   de   Lange   Koos:     Links   zit   Jacobus   van   Donkelaar,   geboren in     1897.     Hij     zal     huwen     met     de     in Sliedrecht   geboren   vrouw   Janna   Lanser. Ik   heb   haar   gekend   als   Tante   Jo   van   de Reeweg.   Zij   kregen   één   zoon   Jacobus.   In de   familie   genaamd   Koos   van   Koos   van Koze…. Aan     de     andere     kant     zit     Jan     van Donkelaar,    die    even    oud    was    als    mijn vader.    Hij    was    geboren    in    1902.    Het laatste    kind    van    die    familie.    Overigens, zijn    moeder    staat    er    ook    op:    de    kleine donkere   vrouw   midden   op   de   achterste   rij. Haar         meisjesnaam         was         Mietje Zoomermeijer. De   andere   kinderen   van   de   lange   Koos staan   er   ook   op:   Truus,   de   Geertruij      (uit besmette   namen   2 )   staat   helemaal   links. En   tante   Riek,   Hendrika   van   Donkelaar, zien   we   als   het   meisje   met   de   donkere ceintuur en de witte jurk. Tot     slot.     Gerdina     Antonia,     zien     we helemaal   rechts.   Ze   is   op   het   moment   van de   foto   11   jaar.   Ja   ze   was   vrij   groot   voor haar    leeftijd.    Dien    trouwde    met    Hendrik Theesing; het echtpaar bleef kinderloos…
Besmette namen 2? Huwen.   Sommige   namen   huwen   niet.   Zo   duikt   er   in   de   familie   de   naam   Geertrui   op.   Een vernoeming   naar   Geertrui   de   Kock,   de   vrouw   van   Simon   Bouman.   Geertrui   wordt   zowel binnen   de   Jan-tak   als   de   Jacobustak   vernoemd.   Bij   dochter   Ida   ben   ik   de   naam   (nog)   niet tegengekomen.   Geertruij   Bouman   had   zelf   een   dochter   die   ongehuwd   bleef,   Geertrui!   Die zijn    we    al    tegengekomen    in    de    aflevering    over    het    Prieel!        In    de    Jan-tak    (mijn    over - grootvader)   kwam   de   naam   succesvol   voor:   Daar   was   een   Geertruida   Catharina,   die   huwde met    Karel    Bosman.    En    daarvan    waren    vier    kinderen….In    de    Jacobus-tak,    die    we    hier bespreken,   komt   de   naam   ook   voor.   We   kennen   haar   als   Truus.   Truus   huwde   nooit,   evenals haar   zuster   Hendrika,   Riek.   Uw   chroniqueur   kende   de   dames   als   tante   Truus   en   tante   Riek. Ze woonden in de Oudehovenstraat in Dordrecht en keken uit over het Beverwijksplein.
Tuinman, tuinbaas, tuinieren Of   je   nu   Jan   of   Jacobus   heette,   je   zat   in   het   vak:   Jardinier,   zoals   dat   in   de   Franse   tijd   zo mooi    genoemd    werd    en    voorkomt    op    de    Liste    Civique,    een    lijst    van    alle    werkzame mannen….in de Franse tijd. De   oude   Jacobus   heb   ik   nooit   gekend.   Maar   het   tegendeel   is   waar   als   het   gaat   om   zijn zonen,   Koos   en   Jan.   Koos   woonde   op   de   Reeweg,   na   de   oorlog   en   Jan   op   de   Krommedijk. Koos   was   Jardinier,   Jan   was   via   kantoor   opgeklommen   tot   een   goede   positie   bij   het   GEB, het    Gemeentelijk    Electriciteits    Bedrijf.    Met    zus    Dien,    hadden    we    niet    veel    contact.    Ze woonde   niet   in   Dordrecht,   maar   ik   herinner   me   een   bezoek   in   Castricum,   waar   zij   toen woonden.   Wij   waren   toevallig   daar   op   vakantie…En   we   gingen   er   wel   even   langs.   Als   kind heb   ik   me   nooit   gerealiseerd   dat   Truus,   Riek,   Jan,   Dien   en   Koos   kinderen   uit   één   gezin waren.   En   ook   wist   ik   niet   wat   de   relatie   was   tot   mijn   moeder,   opa   of   wat   dan   ook   met   de naam   Van   Donkelaar.   Voor   mij   waren   het   Koos   van   de   Reeweg,   Jan   van   de   Krommedijk,   en Truus en Riek van het Beverwijksplein. Dien viel wat buiten beeld. De   oude   Koos,   die   van   1861,   gehuwd   met   Mietje   Zoomermeijer,   ken   ik   alleen   van   enkele foto’s. Of zijn portret ook bij Koos van de Reeweg hing weet ik niet meer.