Dat    gebeurde    allemaal    in    dat    oude gebouw    met    hoge    ra men.    Het    huis had   een   enorme   geschiedenis   achter zich.     Dat     het     oud     was     kon     je makkelijk    zien.    In    het    gebouw    was een    blauwstenen    trap    die    behoorlijk uitgesleten    was.    Hetzelfde    was    het geval    met    de    drempels.    Pas    recent ben     ik     achter     een     deel     van     de geschiedenis   van   het   pand   gekomen. Vroeger       was       dit       gewoon       de huisvlijtschool.   Van   “Berckepoort”   had ik nog niet gehoord. Hiernaast   is   een   lampje   afgebeeld   dat gemaakt   is   in   de   midden   80-er   jaren. Toen    ik    de    huisvlijtschool    bezocht maakten   we   ze   ook.   De   technieken zijn    duidelijk:    Schaven,    afschuinen, haaks    maken,    Ronde    schijven    bin - nenin, gat boren voor het snoer….

Knutselen.

Het   spreekt   vanzelf   dat   als   er   zo   veel onderwijzers   van   onze   lagere   school betrokken    waren    bij    deze    vrijetijds - besteding,   we   ook   op   school   Vest   het nodige    leerden.    Ook    daar    was    een maal   per   jaar   een   tentoonstelling   waar het    geknutsel    en    getekend    van    de kinderen    aan    de    ouders    bewonderd kon worden. Zo   sneed   het   mes   bij   mij   van   twee kanten:   handvaar digheid   leerde   je   op school   en   op   de   huisvlijtschool.   Ik   heb er    altijd    wel    lol    in    gehad    en    als    de basis   eenmaal   gelegd   is,   moet   er   een beetje   creativiteit   bijgemengd   worden. In   die   tijd   (we   spreken   over   de   vijftiger jaren),     werd     dat     weinig     over     de toonbank    geschoven.    Het    was    alle - maal gericht op vaardigheden.

Woensdagmiddag.

Van    sommige    gebouwen    ben    ik    pas    later    te weten    gekomen    wat    de    historische    waarde ervan   is.   Zo   verging   het   mij   ook   met   het   gebouw van   de   huisvlijtschool   in   Dordrecht.   Het   gebouw bestaat    nog    steeds    en    heeft    vele    beroemde mensen   binnen   de   muren   gehad.   Wist   ik   veel toen    ik    woensdagsmiddags    naar    die    huisvlijt - school   ging.   Zelfs   niet   toen   we   een   diploma - feestje   van   de   kweekschool   daar   vierden,   wist   ik niet dat het zo’n historisch gebouw was. Ik    zeg    niks    te    veel    als    ik    stel    dat    ik    op    die woensdag middagen   mijn   handvaardigheid   heb ontwikkeld.   Ik   leerde   er   figuurzagen,   schaven, zagen   en   alle   elementaire   hande lingen   voor   het bewerken   van   hout.   Dat   is   later   goed   te   pas gekomen,   toen   ik   later   op   de   kweekschool   zat (en   nog   later   toen   er   geklust   moest   worden   in en   om   het   huis).   Op   die   Kweekschool   kregen we   handenarbeid.   Van   Huib   Bosman.   Maar   ik kon    toen    al    schaven.    Dat    had    ik    van    Wim Pieterse   geleerd.   Pieterse   was   onderwijzer   aan de   Bijzonder   Neutrale   School.   School   Vest.   En daar   ging   ik   als   kind   naar   school.   Pieterse   gaf die    woensdagmiddagen    les    op    de    huis vlijt - school, een soort knutselclub. Die    huisvlijtschool    bestond    al    ver    voor    de oorlog.   M.   Brans,   het   hoofd   der   School   Vest   was voorzitter.   Wim   Pieterse   de   directeur.   En   Theo Husen gaf ook les…
De      Berckepoort      is      feitelijk      een      oud woonhuis         annex         wijnhandel.         Vele wijnhandelaren      hadden      hun      nering      in Dordrecht.   Er   was   daar   een   stapelrecht   en alle   wijnen   uit   Duitsland   werden   er   vermarkt. In    het    midden    van    de    16e    eeuw    koopt Hubrecht   Tack   de   Berckepoort   en   vestigt   er een   wijnhandel   in.   De   kelders   zijn   er   geschikt voor   en   de   grote   vaten   kunnen   van   de   straat de   kelders   ingerold   worden.   Wilhelmina   Tack huwt   met   Matthijs   Berck.   Deze   laatste   maakt er   een   zeer   voornaam   huis   van,   waar   de   gro - ten   van   die   tijd   (Alva   en   Willem   van   Oranje) te   gast   zijn   geweest.   Bronnen   spreken   van een waar stadspaleis! In   de   18 e    eeuw   verliest   het   zijn   glorie.   Het   is als    logement    in    gebruik,    later    als    school, kazerne    of    belastingkantoor.    Nu    is    er    een deel    van    de    DIEP    gevestigd,    archief    en cultuur.   Het   is   met   meer   of   minder   succes ge restau reerd.    Dor drecht    weet    soms    wel vaker      niet      hoe      men      met      historische gebouwen moet omgaan.
Eerst   leerde   je   van   Thea   Husen   de   grondbeginselen   van   plakken   en   knippen.   We werkten   met   dun   karton   en   het   gekleurd   sitspapier.   Daarna   leerde   je   figuurzagen. Allereerst   mocht   je   een   tekening   uitzoeken   die   ging   dienen   als   patroon.   Dan   zocht   je een   stukje   triplex   uit   dat   groot   genoeg   was.   Je   legde   er   een   stukje   carbonpapier   op en    dan    de    tekening.    En    dan    maar    overtrekken…   Als    alle    lijntjes    op    het    triplex zichtbaar   waren   (En   dat   was   best   een   hele   kunst,   omdat   het   carbon   al   tig   keer gebruikt   was)   mocht   je   gaan   zagen.   Ik   nam   de   figuurzaag   mee   van   mijn   vader.   Een mooie   en   niet   zo   maar   een   rondgebogen   buisje.   Je   spande   je   zaagje   in,   lekker   strak, dan   zaagde   het   lekker.   Die   zaagjes   bewaarde   je   in   een   oud   metalen   kokertje   van   een koortsthermometer.    Soms    moest    je    eerst    voorzichtig    een    klein    gaatje    boren    om ingesloten   vlakken   uit   te   kunnen   zagen.   Het   zaagje   moest   dan   los   gemaakt   worden, door het gaatje gestoken worden en weer vastgedraaid. Figuurzagen    was    een    kunst:    de    kunst    om    het    zaagje    heel    te    houden!Als    alles uitgezaagd   was,   moest   je   gaan   schuren…   De   randjes   wel   te   verstaan,   anders   ging de afbeelding verloren. Dan kwam het leuke werk.
Huisvlijt
Aflevering: 24 dd. 15 juni 2010 versie: 1.1
BOMEN MET BERT
DE VERHALEN

Plakken en figuurzagen.